چنين شخصي موجب فتنهء ديگران مىشود به دليل آن است كه گمراه كنندهء پيروان خود مىباشد مطلب اضافه‌اى كه از اين شماره استفاده مىشود اين است كه گمراه كنندگى وى محدود به زمان حياتش نيست ، واين معنى روشن است كه اثر گمراه كنندگى وى بعد از حياتش نيز ادامه دارد وعقايد باطلى كه از أو به جاى مىماند سبب گمراهى مردم مىشود . ( 4340 - 4338 ) هفتم - چنين شخصي گناه ديگران را نيز به دوش مىكشد واين مطلب نيز از مطلب شمارهء شش فهميده مىشد ، با اين توضيح كه گناه كساني كه از جانب أو گمراه شده‌اند بر عهدهء اوست زيرا أو سبب گمراهى آنها شده است . ( 4342 - 4341 ) هشتم - چنين شخصي در گرو خطاهاى خود است وبدان اطمينان دارد واز صعود به قلّهء رفيع پيشگاه حق محروم مىباشد وبه اين دو صفت قرآن كريم اشاره فرموده كه : « لِيَحْمِلُوا أَوْزارَهُمْ كامِلَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ وَمِنْ أَوْزارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ » « 2 » . وپيامبر ( ص ) نيز در اين مورد فرموده است : « هر كس كه به هدايت دعوت كند واز أو پيروى كنند ثواب پيروان براي دعوت كنندگان خواهد بود بدون آن كه از ثواب پيروان چيزى كم شود ، وهر كس به گمراهى دعوت كند ومردم از أو پيروى كنند گناه كساني كه از أو پيروى كنند بر عهدهء اوست بىآن كه از گناه آنها چيزى كم شود . » « 3 » بايد دانست مقصود اين نيست كه كيفر پيروان را خدا بر گردن رهبران وپيشوايان قرار مىدهد زيرا خداوند مىفرمايد : « وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى ، وَ

--> ( 2 ) سورهء نحل ( 16 ) : آيهء ( 25 ) : بايد گناهان آنها را بطور كامل در روز قيامت عهده‌دار شوند وگناهان كساني را كه از روى ناداني آنها را گمراه كرده‌اند ، بدانيد كه زشت است آنچه بر عهده دارند . ( 3 ) ايّما داع دعا إلى الهدى فاتبع كان له مثل اجر من تبعه لا ينقص من اجرهم شيء وايّما داع دعا إلى الضلالة فاتّبع كان عليه مثل وزر من تبعه ولا ينقص منه شيء .